J.W. Bilders, Veluwezoomlandschap; collectie Museum Veluwezoom.

In de eerste helft van de 19e eeuw begint als kunststroming het Realisme op te komen als reactie op de Romantiek. In de Romantiek kon de kunstenaar zijn individuele gevoelens kwijt. Die verworvenheid kan daarna vorm krijgen in het realistisch verbeelden van de natuur. Zo wordt het landschap een geliefd onderwerp.
Buiten schilderend ("en plein air") ziet de schilder het licht weerkaatsen op door de wind bewogen bladeren, op de rimpeling van het water. Hij ziet de zon spelen met telkens veranderende schaduwen, het zonlicht gezeefd door een bladerdak, gefilterd door een dampige atmosfeer.

De schilder als realist heeft het ‘zien’ nodig om zijn onderwerp zo echt mogelijk te kunnen afbeelden. De schilder "en plein air" raakt gefascineerd doordat hij zijn onderwerp telkens ziet veranderen. De Impressionist gaat het landschap afbeelden om de sensatie van dat wisselende ‘zien’ weer te geven.

De omgeving van Oosterbeek trok na ca. 1840 met zijn fraaie landschap schilders aan en groeide uit tot een kunstenaarskolonie. Rond de charismatische J.W. Bilders kwamen ze bij elkaar en gaven uiting aan hun belangstelling voor het Realisme en de School van Barbizon. Er ontstond een fascinatie voor vluchtige atmosferische lichteffecten en de kleurtonen in de verfbehandeling.
De Oosterbeekse School heeft slechts een korte periode van bloei gekend; in 1870 hadden de meeste van deze schilders zich inmiddels in Den Haag gevestigd. Daar vond de ontwikkeling tot het Nederlandse Impressionisme verder plaats. Deze stroming kreeg de benaming "Haagse School".

links: H.A. van Ingen, Weidelandschap met koeien onder dreigende bewolking, collectie Museum Veluwezoom.

De belangstelling voor het landschap rond Oosterbeek verflauwde echter niet. Na 1900 vestigden zich er opnieuw een aantal landschapschilders, nu vooral in het dorp Renkum. De uitwerking in hun oeuvre was heel verschillend. Er was dan ook geen sprake meer van een "School".
Op 1 mei 1902 werd in Renkum de kunstvereniging Pictura Veluvensis opgericht. Onder de oprichters Théophile de Bock. Men wilde de belangstelling voor de kunst bevorderen, de samenwerking van de in Renkum en Heelsum wonende kunstenaars stimuleren.

De belangrijkste activiteit van Pictura Veluvensis was de jaarlijkse tentoonstelling van werk van leden en genodigde kunstenaars, vaak zo’n honderd werken groot. De exposities waren twee tot drie weken dagelijks geopend. Tal van leden van de Haagse School, kunstenaars uit Bergen en Laren, Amsterdamse Joffers hebben meegedaan aan de exposities.
Pictura Veluvensis is een bloeiende vereniging geweest van de oprichting af tot de economische crisis van 1929. Tot deze groep behoorden schilders als Xeno Münninghoff, Charles Dankmeijer en Barend Ferwerda. In 1935 is de vereniging officieel opgeheven. 
In kunsthistorisch opzicht kan Pictura het best getypeerd worden als een exponent van de nabloei van de Haagse School. Bij de Pictura-schilders blijft de keuze voor het landschap domineren, al gaat het vaker om verbeelding van bossen en boompartijen en minder om weiden en uiterwaarden. Andere Pictura-exposanten richten zich op stillevens of reisimpressies.  

links: X.A.F.L. Münninghoff, Berken bij de Beek op de Oorsprong, krijttekening; collectie Museum Veluwezoom.
rechts: C.B. Dankmeijer, Aan de Bosrand, olieverf; collectie Museum Veluwezoom.

De meeste werken in de collectie van Museum Veluwezoom behoren tot de categorie Oosterbeekse School dan wel zijn vervaardigd door leden van Pictura Veluvensis. Daarnaast omvat de collectie ook een groot aantal werken van kunstenaars uit de negentiende en twintigste eeuw, die hebben gewoond en gewerkt in het gedeelte van de Veluwezoom, dat gelegen is tussen Arnhem en Wageningen met nadruk op de Gemeente Renkum. Hierbij valt te denken aan A. Markus, P. Mostert, C.J.L. Cool - van Oosten Slingeland, J. Wittenberg en vele anderen.
Naast grafisch werk zijn ook een aantal andere objecten in de collectie opgenomen. Dit betreft onder meer plastieken (J. Bakker), edelsmeedwerk (F. Zwollo Jr.) en emailles (G.L. Teerink - van den Woerd).